Column - De kameleon van Ajax overleeft iedereen

28/03/2011 09:00

Soms hebben beleidsbepalers uit het topvoetbal behoefte even bij te praten, om wat achtergrondinformatie te verschaffen over bepaalde beslissingen. Daar sta ik altijd voor open, want ik zit wekelijks uren op de televisie te zwammen en ook voor dit blad is het uitermate belangrijk dat de gepubliceerde feiten kloppen. Zo dronk ik de afgelopen maanden een kop koffie met Leo Beenhakker, Toon Gerbrands en Joop Munsterman. Toen de secretaresse van Ajax-directeur Rik van den Boog belde of ik tijd had om even bij te kletsen, vond ik dat niet onlogisch.

Van den Boog werd regelmatig onrechtvaardig behandeld door De Telegraaf. Niets menselijks is hem vreemd, hij kon wel wat steun gebruiken. Het was niet ongezellig in De Arena, ik kreeg zelfs een rondleiding op De Toekomst, waar Martin Jol nog aan de macht was en waar je in de wandelgangen altijd op de onvermijdelijke Sjaak Swart stuit. Van den Boog was vooral trots op de technische hulpmiddelen en alle jeugdspelers beschikten in de kleedkamer over een beeldscherm waarop alle informatie van de club stond en waarop ze via beelden hun eigen trainingen en wedstrijden konden analyseren.

Dezelfde beelden konden ze thuis ook op hun computer bestuderen. Via chips in het trainingsjack werden alle looplijnen zichtbaar. Volgens Van den Boog was dit de toekomst, op die manier zou Ajax weer toptalenten produceren. Bij de Amsterdamse club was geen ruimte meer voor gedateerde voetbalvisies van ex-topspelers, alles gebeurde wetenschappelijk verantwoord. En dat alles onder leiding van systeembeheerder en hoofd opleiding Jan Olde Riekerink.

Ook de sollicitatieprocedures verliepen, volgens de zelfverzekerde Van den Boog, anders dan in het verleden. Ajax stelde voorheen vooral jeugdtrainers aan op basis van hun voetbalverleden bij de club. Die tijden waren voorgoed voorbij, iedere jeugdtrainer werd nu benoemd op basis van een psychologische test. Tijdens de laatste sollicitatieprocedure stak er één sollicitant met kop en schouders boven de andere kandidaten uit. Als u belooft niet in lachen uit te barsten, wil ik u de naam wel verklappen. Het was Albert van der Dussen, een Haagse vriend van Martin en Cock Jol.

Ook ex-international Orlando Trustfull kwam goed uit de test, maar Van den Boog en Jol kozen in het belang van Ajax voor Van der Dussen. Het was een interessante ochtend in Amsterdam, maar waarschijnlijk had Van den Boog mijn komst niet aangekondigd, want 's middags hoorde ik via de tam-tam dat de directeur mijn aanwezigheid had verklaard als een soort noodzakelijk kwaad. Ik zou een bezoek aan alle topclubs brengen en daarom had hij mij ook maar even te woord gestaan. Zijn secretaresse moet hem intussen een geweldige hansworst vinden, want zij weet wel beter. Ze blééf bellen en mailen, want het was een hele puzzel een gaatje in de agenda te vinden.

Van den Boog is een kameleon, een opportunist die om te overleven praat zoals zijn pet staat. Onder zijn leiding mislukte Marco van Basten, die uiteindelijk moedeloos de handdoek in de ring gooide. Vervolgens werd Jol heilig verklaard en liet de directeur zich chanteren door de trainer die naar Fulham dreigde te vertrekken en vervolgens een lachwekkend en geldverslindend transferbeleid mocht voeren. Verder stond Van den Boog toe dat Jol het door voorzitter Uri Coronel geschreven rapport volledig negeerde. Van den Boog en Coronel hadden wél afgesproken er alles aan te doen dat vervelende erelid Johan Cruijff buiten de deur te houden.

De beroemde bemoeial werd gezien als een gevaar, daar hadden de heren geen trek in. Ze bagatelliseerden zijn kennis en zijn waarde voor de club, en verkondigden respectloos in de media dat Cruijff niets kon toevoegen aan het moderne Ajax. De voormalige Nummer 14 ergerde zich in Barcelona zó aan de voetbaltechnische verloedering van zijn grote liefde, dat hij zich niets aantrok van de schimpscheuten uit Amsterdam en via De Telegraaf de aanval zocht.

Coronel en Van den Boog spraken er schande van, maar zongen al snel een toontje lager toen Cruijff binnen Ajax opvallend veel steun kreeg. Hij werd gestald in een technisch comité, waar de directeur de leiding dacht te hebben, maar Cruijff walste gewoon door. De vroegere sterspeler kreeg aanhangers in de ledenraad en alle Ajacieden met een voetbalverleden kozen zíjn kant. Coronel beraadt zich geschrokken over zijn toekomst, maar Van den Boog koos intussen karakterloos het wiel van de grote meester en omarmde het technisch plan van Cruijff, terwijl dat haaks staat op de visie van de directeur over de technologische vooruitgang op De Toekomst.

Cruijff wil terug naar de basis, toen er op Voorland, naast het oude stadion De Meer, intensief werd gewerkt met jeugdige talenten. Dat gebeurde altijd onder de deskundige leiding van voormalige topvoetballers en daardoor vergaarde de opleiding van Ajax status. Die situatie wil Cruijff opnieuw creëren met Frank de Boer, Dennis Bergkamp, Wim Jonk en nog wat Ajacieden van naam en faam. Dat er voor Olde Riekerink geen beleidsmatige taak meer is, kan nauwelijks een verrassing zijn. Op de steun van Van den Boog hoeft het hoofd jeugdopleiding niet te rekenen, hij predikt intussen het evangelie van Cruijff. Laf en inconsequent, maar een zegen voor Ajax.

Door de nederlagen bij Spartak Moskou en ADO Den Haag wordt de daadwerkelijke teloorgang binnen Ajax niet langer gecamoufleerd. De afgelopen tien jaar is het, ondanks een peloton passanten, bergafwaarts gegaan met de club. Allerlei uitvinders, luchtfietsers en betweters kregen de ruimte van de beleidsbepalers. De kapitaalsvernietiging was onverantwoord groot, maar voetbaltechnisch is de club er niets mee opgeschoten.

Daarom moeten al die tegenstanders van Cruijff zich schamen. Het is een geschenk uit de hemel dat de beste Ajacied uit de historie de club wil renoveren en zijn nek uitsteekt. Bij Barcelona had hij als adviseur een korte lijn met voorzitter Joan Laporta. Zoiets is bij Ajax helaas onmogelijk, daar is de structuur te log voor. Voor de Amsterdamse club is het nu te hopen dat al die baasjes met kwetsbare ego’s niet dwarsliggen maar Cruijff de ruimte geven, waardoor Ajax weer kan uitgroeien tot een voetbalbolwerk, met voetbalmensen als Keje Molenaar en Theo van Duivenbode aan de leiding, mensen die de taal en de visie van Cruijff spreken en begrijpen.

Officials die niet achter de plannen staan, moeten in het belang van de club opstappen, terwijl de directeur zichzelf een brevet van onvermogen heeft opgespeld. Hij waait met alle winden mee. Dat is nu even handig, al moet Cruijff zich wel realiseren dat Van den Boog zich morgen weer bij de vijfde colonne kan aansluiten, want tot op heden heb ik de directeur nog niet op principes kunnen betrappen.

De beleidsbepalers van Ajax hebben de afgelopen jaren dusdanig gefaald, dat ze eigenlijk geen andere keus hebben dan Cruijff de volledige macht te geven. Hun trots speelt nog wat op, maar zijzelf hebben de dooddoener bedacht dat Ajax groter is dan wie ook. Cruijff trekt altijd medewerkers aan die iets toevoegen en voetbalverstand hebben, maar hij omringt zich vaak met twijfelachtige adviseurs. Zijn nieuwste goeroe is de voormalige bankier Rutger Koopmans.

Naar verluidt heeft híj het technisch plan geschreven. Het zou me niet verbazen als Cruijff zijn nieuwe rechterhand ook bij Ajax wil binnenloodsen. Meneer Koopmans staat wel heel onrealistisch in het leven. Hij is van mening dat een groep voetbaljournalisten ter ere van de 65ste verjaardag van Cruijff als passend cadeau en eerbetoon gratis een boek moet schrijven. Koopmans kwam tot die conclusie, doordat Cruijff de voetbaljournalistiek en de literatuur een enorm financieel-economische impuls heeft gegeven en voetbalverslaggevers daardoor een prima boterham hebben verdiend gedurende de carrière van zijn beroemde cliënt.

Ik respecteer Cruijff zeer en ben ervan overtuigd dat hij Ajax kan terugbrengen op het oude niveau, maar zijn club kan een filosoof van de koude grond zoals Koopmans missen als kiespijn. In 2007 maakten die voetbaljournalisten al pro deo een ruim vijfhonderd pagina’s tellend standaardwerk over Cruijff, omdat de opbrengst naar de Johan Cruyff Foundation ging, maar het is ongehoord dat Koopmans nu opnieuw een beroep doet op deze mensen terwijl de opbrengst deze keer op de bankrekening van De Verlosser wordt gestort. Als het over voetbal gaat, moeten de Ajax-bobo’s hun oren naar Cruijff laten hangen, maar met het binnenhalen van Koopmans zou ik heel voorzichtig zijn. Al sluit ik niet uit dat Van den Boog razend enthousiast is over de nieuwe Cruijff-souffleur.

Johan Derksen