Rik van den Boog, marionet van de waan van de dag

28/02/2011 09:00

Iedere morgen slaat Rik van den Boog met angst en beven De Telegraaf open. De grootste krant van Nederland voert een genadeloze hetze tegen de algemeen directeur van Ajax. Hij was betrokken bij de ondergang van The Entertainment Group en dat feit greep De Telegraaf aan om hem structureel af te schilderen als een incompetente falende manager en een oplichter.

Voor een beursgenoteerd bedrijf als Ajax is dat vervelend, voor Van den Boog is het kwetsend en onrechtvaardig. Hij werd regelmatig als een randcrimineel neergezet, terwijl het om een civiele procedure ging, geen strafzaak. Maar de krant van wakker Nederland weet van geen ophouden, want de laatste tijd beschadigt zij Van den Boog structureel ook als algemeen directeur van Ajax. Hij krijgt werkelijk overal de schuld van, met journalistiek heeft het weinig te maken.

Voor de journalistieke hotemetoot van het AD, chef-voetbal Chris van Nijnatten, is dat een reden het tegenovergestelde te doen. In een ultieme poging via een wit voetje een netwerk op te bouwen in Amsterdam, bagatelliseert hij alle onrust rond de algemeen directeur. Volgens het AD deugen de mensen die een meningsverschil hebben met Van den Boog weer niet. Ook dat is a-journalistiek, maar zo functioneert het medialandschap blijkbaar. Het zal Van den Boog een zorg zijn, hij is in deze moeilijke tijden ongetwijfeld blij met de onverwachte steun uit Rotterdam.

Rik van den Boog is plotseling wereldberoemd in de vaderlandse voetbalwereld. Hij heeft een verleden als speler bij Ajax en noemt zichzelf een echte Ajacied, maar hij is wél van het kaliber Louis van Gaal. De grote voetballers van Ajax lachen altijd meesmuilend zodra Van Gaal zich als een ex-speler profileert, want hij voetbalde slechts een blauwe maandag in het tweede elftal en mocht zelfs nooit met de selectie trainen.

In 1980 speelde Van den Boog met de jeugdige spits Wim Kieft in het tweede in De Meer. Hij hoorde bij de lichting van Johnny Holshuijsen, Jan Weggelaar, Guido Pen, Piet Wijnberg en Peter van der Hengst. Binnen Ajax is die generatie nooit serieus genomen, want het wachten was op Marco van Basten, Gerald Vanenburg, Sonny Silooy en Frank Rijkaard. Van den Boog kwam als jongen van twaalf jaar over van Meerboys. Hij werd getransformeerd van linkeraanvaller naar verdediger en kreeg op vijftienjarige leeftijd een jeugdcontract.

Spelers die bij Ajax mislukten, waren altijd nog goed genoeg voor een kleine club. Zo verhuisde Van den Boog in 1981 naar SC Amersfoort. Toen die club aan het eind van het seizoen de salarissen niet meer kon betalen, vroeg de clubleiding om begrip bij de spelers. Van den Boog was een van de drie voetballers die weigerden. SC Amersfoort werd even later opgeheven, de intussen ernstig geblesseerde Van den Boog speelde nog jarenlang bij de Amsterdamse amateurclub DCG en werd tevens zaalvoetbalinternational.

Na zijn actieve carrière concentreerde Van den Boog zich op zijn maatschappelijk positie. Hij volgde de thuiswedstrijden van Ajax trouw vanuit zijn eigen skybox en was leider van het D-elftal bij FC Weesp, waar zijn zoon voetbalde. Toen Van den Boog contractspeler werd bij SC Amersfoort, begon hij tevens als leraar wiskunde. In 1986 stapte hij over naar het bedrijfsleven. Hij begon bij Rank Xerox als salesman en had er vervolgens verschillende internationale directiefuncties.

Eind jaren negentig accepteerde Van den Boog een directiefunctie bij Vodafone/Libertel en in 2003 werd hij commercieel directeur van Orange. Even later werd hij ook nog mede-eigenaar van The Entertainment Group, samen met Marco Borsato, Unico Glorie en Paul Brinks. Dat avontuur liep niet goed af. Volgens De Telegraaf speelde Van den Boog een dubieuze rol, de rechter was tot op heden ietwat genuanceerder.

Op 1 januari 2009 trad Van den Boog als algemeen directeur in dienst van Ajax. Op dat moment had hij belangen in dertig bedrijven, vooral op het gebied van media. Doordat Ajax leiden en ondernemer spelen niet samengaan, stootte hij zijn belangen in het bedrijfsleven af. In De Arena begon hij aan zijn ultieme uitdaging. Hij is daar verantwoordelijk voor beleids- en bestuurszaken, communicatie en pers, marketing, sales en commercie, media, merchandising en public relations.

Van den Boog wordt geassisteerd door commercieel directeur Henri van der Aat en financieel directeur Jeroen Slop. De directie rapporteert aan de raad van commissarissen, met Uri Coronel als voorzitter. Het headhuntersbureau De Vroedt & Thierry presenteerde hem bij Ajax, doordat hij een indrukwekkend zakelijk cv heeft, terwijl ook zijn verleden bij de club een rol speelde.

Ajax werd in 2004 voor het laatst kampioen van Nederland. Dat houdt automatisch in dat het onrustig is in Amsterdam. PSV bezorgde Eindhoven de eretitel Voetbalhoofdstad van Nederland, terwijl de provincieclubs AZ en FC Twente de afgelopen jaren het arrogante Ajax aftroefden. De Amsterdammers voelden een geseling van leedvermaak over zich heen komen, waardoor Ajax naar prijzen hunkert. In de gulzigheid dat doel te bereiken mochten de passanten Ronald Koeman, Danny Blind, Henk ten Cate, Marco van Basten en Martin Jol het technisch beleid bepalen en zelf spelers kopen. Met het treurige resultaat dat de club onlangs vedette en publiekslieveling Luis Suarez aan Liverpool moest verkopen om uit de rode cijfers te geraken.

Van den Boog had de pech dat Van Basten er al zat toen hij aantrad. Om onbegrijpelijke redenen kreeg de beginnende trainer carte blanche over de clubkas, wat bij geen enkel ander beursgenoteerd bedrijf mogelijk zou zijn. Het werd een chaos, want leidinggeven aan een ingewikkeld en mediagevoelig bedrijf is een vak, dat leer je niet in de spits bij AC Milan. Van Basten deed overigens nog een vertwijfelde poging Kees Jansma, zijn perschef bij Oranje, binnen te loodsen als algemeen directeur, maar Jansma kreeg tijdens een kennismakingsgesprek niet de indruk dat voorzitter Coronel daar erg enthousiast over was.

Een Ajacied die werd aanbevolen door een gerenommeerd headhuntersbureau genoot de voorkeur. Het zegt veel over de debuterende Van den Boog dat hij nooit grip op Van Basten kreeg en dat de voormalige spits de handdoek gooide, doordat zijn managementstijl vooral garant stond voor onrust.

Zowel de raad van commissarissen als de algemeen directeur leerde niets van de periode Van Basten en de jaren daarvoor. Martin Jol werd binnengehaald, een ervaren coach met een goede staat van dienst, maar ook hij mocht weer naar hartenlust investeren. Van den Boog stond toe dat het in de rode cijfers verkerende Ajax lachwekkende aankopen deed: Nicolas Lodeiro, Jeroen Verhoeven, Marko Pantelic, Timothée Atouba, Hyun-Jun Suk, André Ooijer, Teemu Taino en als klap op de vuurpijl Mido. Het stond haaks op het door voorzitter Coronel geschreven beleidsplan en de traditie dat bij Ajax eigen talenten de voorkeur krijgen boven dure spelers die niets toevoegen.

Theo van Duivenbode stapte principieel uit de ledenraad en Johan Cruijff, over wie Van den Boog en Coronel voortdurend zeiden dat de club geen beroep meer op hem zou doen, kaartte het aan in zijn column. Van den Boog en Coronel reageerden met dedain en vroegen als twee beginnelingen om problemen. Cruijff is de belangrijkste Ajacied uit de historie en verkondigt nooit onzin over voetbal.

Zo'n boegbeeld is niet te negeren en je weet dat je meteen vogelvrij wordt verklaard door De Telegraaf als je dat wél doet. Coronel kreeg een draai om zijn oren, doordat hij te veel petten op heeft en zichzélf controleert bij Ajax, en de hetze richting Van den Boog werd gecontinueerd. De arme Jol, die alles deed met toestemming van de algemeen directeur, werd als zondebok weggewerkt en toen Van den Boog hoofdscout Hans van der Zee zonder juridisch dossier wilde ontslaan, ontstond er een ordinaire strijd bij de arbitragecommissie. U mag raden voor welke partij De Telegraaf in de bres sprong.

Intussen is de macht van Cruijff veel groter dan de Ajax-leiding wilde, heeft hij overal pionnen en moet hoofd opleiding Jan Olde Riekerink zich ernstig zorgen maken, want hij is verantwoordelijk voor het stokpaardje van Cruijff, die staat te popelen de bezem door de jeugdopleiding te halen. Door zijn inconsequente gedrag is Van den Boog verantwoordelijk voor alle onrust. Alleen sportieve successen en zwarte cijfers op de jaarafrekening kunnen hem nog redden. Ook Frank Kalis, Leo Beenhakker, Louis van Gaal, Danny Blind en Martin van Geel gingen ten onder in Amsterdam, al weet Van den Boog als geen ander recht te praten wat krom is. Misschien stak hij daarom met kop een schouders boven de andere kandidaten uit die het headhuntersbureau presenteerde.

Het gaat allemaal nergens over in De Arena. Aan het niveauloze gesputter en geneuzel in de catacomben kan slecht op één manier een eind worden gemaakt. Ajax moet weer eens kampioen worden, dan keert de rust pas terug. Rik van den Boog is slechts een marionet van de waan van de dag.

Johan Derksen